Stap-voor-stap handleiding: Hoe ik mijn eigen spannende doe-het-zelf escape room heb gemaakt

Als jouw cadeau bijvoorbeeld het bordspel Harry Potter Hogwarts Battle is, kan de verhaallijn van het spel je thema zijn. Heb je een nieuw paar Jordans voor je kind gekocht, dan kan het thema de film Space Jam zijn, enzovoort… Bedenk gewoon iets waar je kinderen, familie of vrienden dol op zijn en maak er een mooi kort verhaal van.

Je kunt bijvoorbeeld de verhaallijn van Houdini’s geheime kamer bekijken (dat trouwens een kant-en-klare escape room-kit is die je meteen kunt spelen), of download de volledige spelpreview.

Ik denk dat je nu denkt: “tja, ik ben geen romanschrijver, hoe zou ik zo'n verhaal moeten maken?” Geen zorgen, mijn vriend, ik weet zeker dat jij het kunt: laat je verborgen creativiteit los en volg deze paar stappen:

• Het moet een kort verhaal zijn. Niemand wil lange, saaie verhalen. Alles wat meer dan 2 minuten leestijd kost, is een lang verhaal. Houd het rond de 200 woorden en je zit goed. Korte verhalen betekenen wel meer druk, want elke alinea, elke zin en elk woord is belangrijker dan in een lang verhaal.
• Voeg wat mysterie toe. Kinderen en volwassenen houden doorgaans van mysterie en fantasie en hebben een aangeboren gevoel van verwondering over de wereld. Mysterie geeft het verhaal meer smaak, het laat ons ontsnappen aan de werkelijkheid.
  Bijv. Terwijl je rondloopt, leidt je nieuwsgierigheid je naar een geheime kamer waar al meer dan een eeuw niemand een voet heeft gezet.
• Voeg wat druk toe. Bij escape rooms draait alles om het testen van je probleemoplossend vermogen tegen de klok. Een deadline geven om de puzzels op te lossen maakt het spel een stuk intenser en leuker. 
  Bijv. Zodra je de kamer binnenkomt, slaat de deur dicht en zit je opgesloten, terwijl de muren langzaam op je af beginnen te komen. Je hebt 60 minuten voordat de muren je verpletteren, dus schiet op—de klok tikt!
  Zoals ik al zei: gebruik je creativiteit en je bedenkt vast een geweldige verhaallijn, daar twijfel ik niet aan.

Het is lastig en kost tijd, maar voor mij was het het leukste deel van het proces. Geloof me, er zijn ontelbaar veel, miljoenen manieren om puzzels te bedenken, en sommige tover je tevoorschijn met spullen die je al in je lades hebt liggen.

Toen ik de escape room voorbereidde, gaf ik mezelf één uitdaging: zoveel mogelijk spullen gebruiken die ik al in huis had, met zo min mogelijk aankopen. Natuurlijk moest ik een paar goedkope sloten, kettingen en ander klein spul kopen, maar 90 % van de puzzels was gemaakt met dingen die ik in huis vond.

Eerst deelde ik de puzzels in van makkelijk naar moeilijk. Het laatste wat je wilt, is extreem makkelijke of juist heel moeilijke puzzels maken. In beide gevallen wordt het niet leuk voor de spelers. Je moet iets vinden dat uitdagend is, maar tegelijk voor iedereen op te lossen.

Het is ook belangrijk om puzzels te vinden die bij je verhaallijn passen. Als je verhaallijn bijvoorbeeld gaat over “Ontsnap uit het kasteel van Dracula”, gebruik dan ouderwetse puzzels (zoals papier, sloten, kettingen, scharen, sleutels, spiegelschrift, onzichtbare inkt, houten kistjes, enz.). Smartphones, internet, digitale horloges en andere moderne technologie passen daar niet bij. Dat is alsof je twee verschillende stijlen door elkaar husselt. Ouderwetse puzzels kunnen zelfs interessanter zijn dan apps en andere techniek.

Ben je benieuwd wat voor puzzels ik heb gemaakt? Klik hier om ze allemaal te zien, in willekeurige volgorde (hoe je ze samenvoegt en laat werken, leg ik uit in het volgende hoofdstuk).

Oké, het is één ding om te bedenken wat voor puzzels je gebruikt, iets anders om ze werkend te krijgen, en weer iets heel anders om ze samen te voegen tot één doorlopend spel. Dit is het moeilijkste deel: het vraagt oog voor detail en kost veel tijd. Het is alsof je alle stenen hebt en nu het huis moet bouwen.

Echte escape rooms worden uitgebreid getest en aangepast voordat ze klaar zijn voor het publiek. Maar hier heb je maar één kans om het te laten werken. Waarschijnlijk test je het spel niet voordat je dierbaren het spelen. Houd er daarom rekening mee dat je de kans op fouten tot een minimum moet beperken. Dat doe je het beste door een schema te maken, of pak gewoon deze kant-en-klare escape room-kit.

Als je het risico durft te nemen en het zelf wilt maken, geef ik je graag een paar tips.

De volgende afbeelding toont het schema van het spel dat ik maakte. Zo'n schema maken geeft je zicht op hoe je de spelflow opbouwt en hoe je de puzzels die je hebt gemaakt goed met elkaar verbindt. Op dit punt moet je misschien nog wat aanpassingen aan de puzzels doen, maar geen zorgen, dat is heel normaal. De kern en de werking van de puzzels verander je niet, maar je werkt wat kleine details uit die je helpen om ze tot één spel samen te voegen.

Zoals je in mijn schema kunt zien, is het een niet-lineair spel, wat betekent dat ik meerdere puzzels heb gekoppeld die samen leiden tot het oplossen van de volgende.

Anders dan bij lineaire spellen komt hier iedereen tegelijk in actie en is er geen alfa die alle eer krijgt voor het oplossen van een bepaalde puzzel. De spelers werken tegelijkertijd aan verschillende uitdagingen en kunnen op elk moment van plek wisselen als iemand vastloopt. Zo is het leuker voor iedereen, want elke speler krijgt de kans om bij te dragen aan dat uiteindelijke doel.

Zorg ervoor dat spelers tijdens het spel geen puzzels kunnen overslaan. Als ze bijvoorbeeld de doos met het morsealfabet openen voordat ze de mobiele telefoon hebben ontgrendeld, zijn alle eerdere uitdagingen waardeloos en hoeven ze niet meer opgelost te worden. Zorg dus dat alles volgens jouw schema verloopt.

En denk niet dat je klaar bent zodra het schema er ligt. Op papier heb je misschien het perfecte plan, maar je moet het ook in de kamer laten werken. Dat deel is uitdagend en vraagt aandacht voor het kleinste detail.

Als je veel valse aanwijzingen laat liggen, raken de spelers de weg kwijt in tijd en ruimte. Stel je voor dat er 20 boeken op de plank staan en geen enkel boek hoort bij het spel. Spelers gaan ze allemaal controleren tot het ontzettend saai wordt.

Uiteindelijk verliezen ze hun interesse in het spel, en in plaats van superleuk wordt je spel superuitputtend en eentonig. Daarom hebben we Houdini’s geheime kamer gemaakt als hybride bordspel/escape room dat je op één tafel kunt spelen, maar net zo goed in de hele kamer of het hele huis.

Mijn advies is om de taken in twee categorieën te verdelen: gewone taken en last-minute taken.

De gewone taken kun je uren of zelfs dagen voorbereiden voordat de gasten op je escapefeest komen (zoals de dozen met aanwijzingen op slot doen en de sleutel in het boek verstoppen). Maar sommige puzzels moet je vlak voor aankomst van de gasten klaarzetten. Het morse-lichtsignaal instellen moet bijvoorbeeld 5 min voor de start van het spel, want anders houdt de batterij van de telefoon geen heel uur vol.

Zorg dat alle details van het spel in je checklist staan als je de kans wilt verkleinen dat je iets vergeet.

Vergeet niet om hints voor te bereiden voor uitdagingen die lastig kunnen blijken. Als ze om een hint vragen, ga dan niet uitweiden, maar houd korte hints klaar in de vorm van raadsels (je kunt zelfs rijmpjes bedenken, zoals wij deden in ons kant-en-klare spel Houdini’s geheime kamer).

Je eerste escape room thuis maken kost tijd en energie, maar uiteindelijk is de beloning ongeëvenaard. Als je echt van dit soort spellen houdt en een bijzondere avond wilt geven aan de mensen van wie je houdt: gewoon doen!

Als je klaar bent met het plaatsen van de aanwijzingen en de puzzels, strooi dan nog wat extra plezier rond! Je voelt je waarschijnlijk al de beste spelleider ooit, want je hebt al deze uitdagingen bedacht en ze samengevoegd tot een geweldige escape room!

Nu is het tijd voor de kers op de taart, joepie!

Met een beetje extra moeite maak je je spel nog geweldiger.

• Maak digitale uitnodigingen en stuur ze naar de spelers via social media. Je kunt ook ouderwets doen en de uitnodigingen via het plaatselijke postkantoor versturen;
• Organiseer een verkleedfeest met thema.  Vermeld in de uitnodigingen de dresscode voor het feest. Geloof me, als je dit voor elkaar krijgt, wordt het het beste feest ooit!